ข้อมูลอ่อนไหว PDPA มาตรา 26: คลินิกและสปาต้องรู้อะไร

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย สถานพยาบาลมีกฎหมายวิชาชีพและข้อกำหนดเฉพาะเพิ่มเติม โปรดปรึกษานักกฎหมายและตรวจแนวปฏิบัติจาก สคส.

คลินิก ทันตกรรม กายภาพบำบัด สปา และร้านนวดมักถามลูกค้าก่อนให้บริการว่า "แพ้ยาไหม" "มีโรคประจำตัวหรือเปล่า" "ตั้งครรภ์อยู่ไหม" คำถามเหล่านี้จำเป็นต่อความปลอดภัย แต่คำตอบคือข้อมูลอ่อนไหว PDPA ที่กฎหมายคุ้มครองเข้มกว่าชื่อหรือเบอร์โทร บทความนี้อธิบายว่าข้อมูลอ่อนไหวคืออะไร ร้านต้องทำอะไรเพิ่ม และจะจัดระบบอย่างไรโดยไม่ทำให้การรับจองยุ่งยาก

ข้อมูลอ่อนไหว PDPA คืออะไร

มาตรา 26 ของพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 กำหนดข้อมูลกลุ่มหนึ่งที่ห้ามเก็บรวบรวมโดยไม่ได้รับความยินยอมโดยชัดแจ้ง เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นที่กฎหมายกำหนด ข้อมูลกลุ่มนี้ได้แก่

• เชื้อชาติ เผ่าพันธุ์
• ความคิดเห็นทางการเมือง
• ความเชื่อในลัทธิ ศาสนา หรือปรัชญา
• พฤติกรรมทางเพศ
• ประวัติอาชญากรรม
• ข้อมูลสุขภาพ ความพิการ
• ข้อมูลสหภาพแรงงาน
• ข้อมูลพันธุกรรม และข้อมูลชีวภาพ

ตัวบทอ่านได้จาก ราชกิจจานุเบกษา สำหรับร้านบริการ กลุ่มที่เจอบ่อยที่สุดคือ ข้อมูลสุขภาพ ซึ่งรวมถึงสิ่งที่หลายร้านอาจไม่ได้นึกถึง

แม้ชื่อบริการทั่วไปจะไม่ใช่ข้อมูลสุขภาพ แต่บางบริการ เช่น การปรึกษานักจิตวิทยา หรือการตรวจเฉพาะทาง อาจบ่งบอกสุขภาพได้ ร้านควรระมัดระวังในการแสดงหรือส่งต่อข้อมูลนี้เช่นกัน

ความยินยอมโดยชัดแจ้งต่างจากความยินยอมทั่วไปอย่างไร

ความยินยอมโดยชัดแจ้งหมายถึงลูกค้าแสดงเจตนาอย่างชัดเจนเฉพาะเรื่องนั้น ในทางปฏิบัติ ร้านควร

1. แยกช่องยินยอม สำหรับข้อมูลสุขภาพโดยเฉพาะ ไม่รวมกับการยอมรับเงื่อนไขการจอง
2. บอกเหตุผลสั้น ๆ เช่น "เพื่อความปลอดภัยในการทำหัตถการ"
3. ถามเฉพาะที่ต้องใช้ บริการนวดเท้าอาจไม่ต้องถามเรื่องเดียวกับการฉีดโบท็อกซ์
4. บันทึกหลักฐาน ว่าลูกค้ายินยอมเมื่อไร ผ่านช่องทางใด ภายใต้ประกาศฉบับใด

สำหรับสถานพยาบาล กฎหมายมีข้อยกเว้นบางกรณีที่เกี่ยวกับการวินิจฉัยและรักษาโดยผู้ประกอบวิชาชีพที่มีหน้าที่รักษาความลับ แต่การใช้ข้อยกเว้นต้องพิจารณาเป็นรายกรณี ร้านที่ไม่ใช่สถานพยาบาล เช่น สปาหรือร้านนวด ควรใช้ความยินยอมโดยชัดแจ้งเป็นหลัก อ่านหลักการทั่วไปเรื่องความยินยอมได้ใน ขอความยินยอม PDPA ตอนรับจองออนไลน์

มาตรการดูแลข้อมูลสุขภาพที่ร้านควรมี

จำกัดคนเห็น

ไม่ใช่ทุกคนในร้านต้องเห็นประวัติแพ้ยา พนักงานต้อนรับที่รับโทรศัพท์อาจต้องเห็นแค่ชื่อและเวลานัด ส่วนผู้ให้บริการจึงต้องเห็นข้อมูลสุขภาพ ระบบที่ดีควรกำหนดสิทธิ์ตามบทบาทได้

บันทึกการเข้าถึง

ถ้ามีคนเปิดดูข้อมูลสุขภาพ ร้านควรรู้ว่าใคร เมื่อไร ช่วยทั้งการตรวจสอบภายในและการตอบคำถามลูกค้า

เข้ารหัสและแยกเก็บ

ข้อมูลสุขภาพไม่ควรอยู่ในสมุดเปิดบนเคาน์เตอร์หรือในแชทกลุ่มพนักงาน การเข้ารหัสระดับฟิลด์ช่วยให้แม้ฐานข้อมูลรั่ว ข้อมูลส่วนนี้ก็ยังอ่านไม่ได้โดยง่าย

ไม่ส่งผ่านช่องทางแจ้งเตือน

ข้อความเตือนนัดทาง LINE SMS หรืออีเมลควรมีแค่ชื่อร้าน บริการ วันเวลา ไม่ใส่อาการหรือผลตรวจ

กำหนดระยะเวลาเก็บ

เก็บเท่าที่จำเป็นต่อการให้บริการ แล้วลบหรือทำให้ไม่ระบุตัวตน สถานพยาบาลอาจมีข้อกำหนดเรื่องการเก็บเวชระเบียนเพิ่มเติม ต้องตรวจสอบกับกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

ตัวอย่าง: สปาเพื่อสุขภาพปรับแบบฟอร์มก่อนนวด

ตัวอย่าง สปา 3 ห้องเดิมใช้กระดาษให้ลูกค้ากรอกโรคประจำตัวหน้าเคาน์เตอร์ แล้วเก็บแฟ้มไว้ใต้โต๊ะ หลังปรับ

• ย้ายคำถามไปอยู่ในแบบฟอร์มออนไลน์ของบริการนวดน้ำมันและนวดรักษา ซึ่งเป็นบริการที่ต้องใช้จริง
• เพิ่มช่องยินยอมข้อมูลสุขภาพแยก ลูกค้าต้องติ๊กเองก่อนจองบริการนั้น
• ให้เฉพาะนักบำบัดและผู้จัดการเห็นคำตอบ พนักงานต้อนรับเห็นเฉพาะนัด
• ตั้งระยะเวลาเก็บ แล้วลบเมื่อพ้นกำหนด

ผลคือสปามีข้อมูลที่จำเป็นต่อความปลอดภัยครบ และอธิบายได้ว่าข้อมูลอยู่ที่ไหน ใครเห็นได้บ้าง

NadQ รองรับข้อมูลอ่อนไหวอย่างไร

• แบบฟอร์มข้อมูลลูกค้า ต่อบริการ ร้านเลือกได้ว่าบริการใดถามอะไร
• โหมดข้อมูลสุขภาพ (แพ็กเกจ Business) ฟิลด์ที่ติดป้ายอ่อนไหวถูกเข้ารหัสระดับฟิลด์ แสดงเฉพาะบทบาทที่ได้รับสิทธิ์ และบันทึกทุกครั้งที่มีการเปิดดู
• ช่องยินยอมข้อมูลสุขภาพแยก ในหน้าจองออนไลน์ และเมื่อพนักงานจองแทน ต้องยืนยันว่าลูกค้ายินยอมแล้ว
• ข้อมูลสุขภาพไม่ถูกส่งไปใน LINE SMS หรืออีเมล และไม่ถูกใช้ในรายงานสถิติ
• ร้านกำหนดข้อความเรื่องข้อมูลสุขภาพทั้งภาษาไทยและอังกฤษได้ในเมนู ความเป็นส่วนตัว

บริษัทผู้ให้บริการ NadQ ได้รับการรับรอง ISO 27799 ซึ่งเป็นมาตรฐานด้านความมั่นคงปลอดภัยของข้อมูลสุขภาพส่วนบุคคล ร่วมกับ ISO/IEC 27001 และ 27701 ตามขอบเขตในใบรับรอง อ่านเพิ่มใน ISO 27001, 27701, 27799 คืออะไร และดูตัวอย่างการตั้งค่าคลินิกที่ หน้าธุรกิจคลินิก

เช็กลิสต์สำหรับคลินิกและสปา

• ระบุว่าบริการใดต้องถามข้อมูลสุขภาพ และถามเท่าที่จำเป็น
• แยกช่องยินยอมโดยชัดแจ้ง พร้อมเหตุผลสั้น ๆ
• กำหนดบทบาทที่เห็นข้อมูลสุขภาพได้
• ไม่ใส่ข้อมูลสุขภาพในข้อความแจ้งเตือน
• ตั้งระยะเวลาเก็บและวิธีลบ
• อัปเดตประกาศความเป็นส่วนตัวให้ระบุเรื่องข้อมูลอ่อนไหว

สรุป

ข้อมูลอ่อนไหว PDPA ไม่ได้ห้ามร้านถามเรื่องสุขภาพ แต่กำหนดให้ถามอย่างมีเหตุผล ขอความยินยอมให้ชัด และดูแลเข้มกว่าข้อมูลทั่วไป เมื่อวางระบบดี ทั้งลูกค้าและพนักงานจะมั่นใจมากขึ้น และร้านพร้อมตอบคำถามเมื่อมีผู้สอบถาม

ถ้าคลินิกหรือสปาของคุณกำลังมองหาระบบจองที่แยกข้อมูลสุขภาพไว้ให้ ลองดูรายละเอียดของประเภทธุรกิจคลินิกได้